Truyền hình "theo yêu cầu" bao giờ có?
Xét tới những tiện ích mang lại, truyền hình (TH) theo yêu cầu hay VOD sẽ sớm thịnh hành khi được đáp ứng những điều kiện cơ bản- cụ thể nhất là về hạ tầng công nghệ.
VOD: TH theo yêu cầu
VOD (Video-On-Demand) hiểu đơn giản là một bộ các công nghệ cho phép các cá nhân có thể lựa chọn các đoạn phim từ một máy chủ nào đó để xem trên máy tính hoặc màn hình TV. Khái niệm VOD thường được gắn liền với tính năng giải trí (xem phim) tuy nhiên trên thực tế VOD đặc tả bộ công nghệ chung sử dụng trong khá nhiều lĩnh vực phục vụ cả mục tiêu công việc, giải trí của con người.
Dù đã có khá nhiều website hỗ trợ xem phim trực tuyến như www.vtc.com.vn (VTC), www.vnntelevision.net (VDC), http://vod.enet.vn (EVN)... chưa thể nhìn nhận một cách lạc quan về "bức tranh VOD" tại Việt Nam.
Trong lĩnh vực kỹ thuật số, VOD giải trí thì vẫn đang "dậm chân" ở những website phát hình các chương trình cơ bản, được đầu tư ở quy mô thấp như www.htv.com.vn, www.vnntelevision.net, www.vietnamnet.tv v.v... Trước đó, một website "VOD" khác là www.ione.net buộc phải "mai danh ẩn tích" bởi những khúc mắc khi bàn tới luật bản quyền.
Xem online: bao giờ... hết giật?
Không bàn tới dial-up, máy tính được trang bị kết nối ADSL vẫn gặp phải tình trạng này. Ngay cả khi được nén bằng công nghệ tiên tiến nhất, một bộ phim với nhiều pha quay chậm hoặc được chèn những hiệu ứng- kỹ xảo đặc biệt bất kỳ lúc nào cũng có thể khiến kết nối mạng rơi vào tình trạng "thắt cổ chai". Chính thực tế này khiến việc xem những bộ phim có thời lượng khoảng 120 phút và những cảnh quay hoành tráng vào giờ cao điểm là điều không thể.
Đa số các website VOD cả ở Việt Nam và trên thế giới đều áp dụng công nghệ "streaming"- vừa tải vừa xem. Đặc điểm ưu việt của nó là người xem có thể ngay lập tức xem phim sau khi nhấn chuột mà không phải đợi rất lâu để máy tải (download) toàn bộ bộ phim (tính năng bị một số website hạn chế để bảo vệ bản quyền).
Tuy nhiên, nhược điểm của streaming là kết nối mạng phải luôn ổn định trong quá trình xem phim nếu không rất có thể bạn sẽ phải xem lại từ đầu một bộ phim đang xem dở tại thời điểm "streaming" không hoạt động (mạng bị đứt kết nối).
So sánh tốc độ kết nối tiêu chuẩn và tốc độ kết nối hiện có, các gói dịch vụ ADSL cá nhân tại Việt Nam hiện chỉ tính tốc độ ở vài trăm Kbps. Trong khi đó, chuẩn MPEG phổ dụng với các dịch vụ VOD cấp thấp thường yêu cầu băng thông đạt tốc độ tối thiểu 1,5Mbps. Phiên bản 2 của MPEG mang lại chất lượng cao hơn đòi hỏi băng thông 4- 10 Mbps. Trong khi đó, MPEG 3 và 4 đòi hỏi băng thông lên tới... từ 5 đến 20 Mbps.
"Set-top box": Chìa khoá của vấn đề?
Theo quy luật chung, dịch vụ thường đi trước và đóng vai trò mở đường cho các thiết bị, sản phẩm "ăn theo". Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp các thiết bị phần cứng lại chạy trước và đóng vai trò "kích cầu" để đảm bảo nền tảng cho dịch vụ ra đời. Những chiếc đầu đọc/bộ giải mã (set-top box) hiện có trên thị trường Việt Nam đều chỉ được trang bị những tính năng cơ bản như điều chỉnh âm thanh, kênh tiếp nhận... mà chưa có những tính năng không thể thiếu để phục vụ VOD giải trí như khả năng lưu trữ, xem trước (preview), tạm ngưng (pause), tời nhanh (forward) và thậm chí cả kết nối mạng để tải về những bộ phim từ các cơ sở dữ liệu phim trực tuyến. Tại các quốc gia có VOD phát triển, những chiếc set-top box kiểu này giá từ vài trăm cho tới vài nghìn USD. Bù lại, người sử dụng được chủ động tận hưởng đầy đủ những tính năng giải trí mà VOD mang lại.
Muôn mặt dịch vụ TH số và cáp
Trong khi VOD còn đang "dậm chân" tại chỗ thì các dạng dịch vụ khác của dịch vụ TH là TH số và TH cáp (cho phép người xem đăng ký theo kênh, xem nhiều chương trình hơn v.v...) cùng với những tiến bộ trong lĩnh vực hội thảo và đào tạo từ xa sử dụng công nghệ TH đã xuất hiện và chiếm lĩnh thị trường với phong độ ổn định.
TH số cung cấp dịch vụ rất da dạng cho người xem. Cụ thể, cung cấp dịch vụ theo yêu cầu đài phát riêng cho mình một bộ phim yêu thích hoặc chương trình mình muốn. Loại hình TH này còn gọi là TH hai chiều (từ đài TH đến người xem và ngược lại) hay còn gọi là TH tương tác. TH số còn cho phép dạy học từ xa (hai chiều), hội nghị từ xa (hai chiều), mua hàng từ nhà (hai chiều), đọc báo trên màn hình, thanh toán tiền từ nhà (hai chiều), thông tin thời tiết, trò chơi điện tử...
Trong chương trình phát triển dài hạn của mình, Đài TH Việt Nam đã xây dựng Quy hoạch phát triển TH Việt Nam cho đến 2010 trong đó có kế hoạch phát triển hệ thống TH cáp hữu tuyến (CATV), TH trả tiền (Pay-Television) phát qua vệ tinh theo phương thức thu sóng TH trực tiếp tại nhà (Direct To Home viết tắt là DT-H). TH DT-H cũng là một dạng thức TH kỹ thuật số như TH cáp (DVB-C) và TH số mặt đất (DVB-T). Chúng chỉ khác nhau ở phương tiện truyền tải tín hiệu.
Không kém cạnh, Trung tâm TH Trực tuyến thuộc Công ty Cổ phần Viễn thông FPT kết hợp cùng Đài TH TPHCM cũng đã tiến hành phát thử nghiệm 32 kênh TH qua mạng Internet băng rộng ADSL của FPT cho 500 khách hàng của đơn vị này. Khi sử dụng dịch vụ, khách hàng có thể xem TH trên máy vi tính qua website http://tv.fpt.vn, hoặc xem từ màn hình tivi thông qua thiết bị giải mã set-top-box.
Một nhà cung cấp nữa là VTC, từ đầu năm 2005, "bắt tay" với các Đài PTTH địa phương trên cả nước triển khai công nghệ TH số mặt đất trên diện rộng để phát các chương trình quảng bá. Qua đó, cũng nhanh chóng rút ngắn khoảng cách về lĩnh vực công nghệ kỹ thuật số của nước ta với các nước trên thế giới. VTC cũng đã tiến hành cung ứng dịch vụ TH Internet (tại website http://www.vtc.com.vn) miễn phí phục vụ cộng đồng người Việt ở nước ngoài và người dân trong nước với chất lượng tốt.
Mạng viễn thông Thế hệ mới (NGN) từ khi được Tập đoàn BCVT Việt Nam lựa chọn để thay thế cho mạng viễn thông chuyển mạch kênh trước đây cũng ngay lập tức đã trở thành công cụ truyền dẫn tích hợp có khả năng đáp ứng nhu cầu truyền dẫn đa phương tiện, kể cả việc truyền dẫn đồng thời nhiều chương trình TH đòi hỏi dung lượng lớn mà trước đây không đáp ứng được.
Tháng 5/2006, VNPT chính thức cung cấp dịch vụ TH qua mạng NGN để tổ chức các cuộc hội thảo, hội nghị, đào tạo, tập huấn... từ xa. Chi phí cứng cho một cuộc hội thảo từ xa bằng dịch vụ TH qua mạng khoảng trên 2 triệu đồng, chưa tính tiền thuê thiết bị và tiền cước thông tin- không quá đắt khi loại bỏ được sự bất tiện vì khoảng cách.
Hiện tại, phương thức TH trên mạng Internet ứng dụng công nghệ viễn thông băng rộng thế hệ mới (NGN) cũng đã được thử nghiệm khá thành công tại công ty Phần mềm và Truyền thông VASC; công ty Điện toán và truyền số liệu VDC và công ty Đầu tư và Phát triển công nghệ TH Việt Nam VTC.
Theo nhìn nhận chung của các chuyên gia, cùng với sự phổ biến của các loại hình kết nối tốc độ cao (cải thiện về công nghệ và giá cả); sự tham gia của các đối thủ cạnh tranh mới cũng góp phần đẩy nhanh tốc độ áp dụng VOD tại Việt Nam.
Đức Cường
VOD (Video-On-Demand) hiểu đơn giản là một bộ các công nghệ cho phép các cá nhân có thể lựa chọn các đoạn phim từ một máy chủ nào đó để xem trên máy tính hoặc màn hình TV. Khái niệm VOD thường được gắn liền với tính năng giải trí (xem phim) tuy nhiên trên thực tế VOD đặc tả bộ công nghệ chung sử dụng trong khá nhiều lĩnh vực phục vụ cả mục tiêu công việc, giải trí của con người.
Dù đã có khá nhiều website hỗ trợ xem phim trực tuyến như www.vtc.com.vn (VTC), www.vnntelevision.net (VDC), http://vod.enet.vn (EVN)... chưa thể nhìn nhận một cách lạc quan về "bức tranh VOD" tại Việt Nam.
Trong lĩnh vực kỹ thuật số, VOD giải trí thì vẫn đang "dậm chân" ở những website phát hình các chương trình cơ bản, được đầu tư ở quy mô thấp như www.htv.com.vn, www.vnntelevision.net, www.vietnamnet.tv v.v... Trước đó, một website "VOD" khác là www.ione.net buộc phải "mai danh ẩn tích" bởi những khúc mắc khi bàn tới luật bản quyền.
Xem online: bao giờ... hết giật?
Không bàn tới dial-up, máy tính được trang bị kết nối ADSL vẫn gặp phải tình trạng này. Ngay cả khi được nén bằng công nghệ tiên tiến nhất, một bộ phim với nhiều pha quay chậm hoặc được chèn những hiệu ứng- kỹ xảo đặc biệt bất kỳ lúc nào cũng có thể khiến kết nối mạng rơi vào tình trạng "thắt cổ chai". Chính thực tế này khiến việc xem những bộ phim có thời lượng khoảng 120 phút và những cảnh quay hoành tráng vào giờ cao điểm là điều không thể.
Đa số các website VOD cả ở Việt Nam và trên thế giới đều áp dụng công nghệ "streaming"- vừa tải vừa xem. Đặc điểm ưu việt của nó là người xem có thể ngay lập tức xem phim sau khi nhấn chuột mà không phải đợi rất lâu để máy tải (download) toàn bộ bộ phim (tính năng bị một số website hạn chế để bảo vệ bản quyền).
Tuy nhiên, nhược điểm của streaming là kết nối mạng phải luôn ổn định trong quá trình xem phim nếu không rất có thể bạn sẽ phải xem lại từ đầu một bộ phim đang xem dở tại thời điểm "streaming" không hoạt động (mạng bị đứt kết nối).
So sánh tốc độ kết nối tiêu chuẩn và tốc độ kết nối hiện có, các gói dịch vụ ADSL cá nhân tại Việt Nam hiện chỉ tính tốc độ ở vài trăm Kbps. Trong khi đó, chuẩn MPEG phổ dụng với các dịch vụ VOD cấp thấp thường yêu cầu băng thông đạt tốc độ tối thiểu 1,5Mbps. Phiên bản 2 của MPEG mang lại chất lượng cao hơn đòi hỏi băng thông 4- 10 Mbps. Trong khi đó, MPEG 3 và 4 đòi hỏi băng thông lên tới... từ 5 đến 20 Mbps.
"Set-top box": Chìa khoá của vấn đề?
Theo quy luật chung, dịch vụ thường đi trước và đóng vai trò mở đường cho các thiết bị, sản phẩm "ăn theo". Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp các thiết bị phần cứng lại chạy trước và đóng vai trò "kích cầu" để đảm bảo nền tảng cho dịch vụ ra đời. Những chiếc đầu đọc/bộ giải mã (set-top box) hiện có trên thị trường Việt Nam đều chỉ được trang bị những tính năng cơ bản như điều chỉnh âm thanh, kênh tiếp nhận... mà chưa có những tính năng không thể thiếu để phục vụ VOD giải trí như khả năng lưu trữ, xem trước (preview), tạm ngưng (pause), tời nhanh (forward) và thậm chí cả kết nối mạng để tải về những bộ phim từ các cơ sở dữ liệu phim trực tuyến. Tại các quốc gia có VOD phát triển, những chiếc set-top box kiểu này giá từ vài trăm cho tới vài nghìn USD. Bù lại, người sử dụng được chủ động tận hưởng đầy đủ những tính năng giải trí mà VOD mang lại.
Muôn mặt dịch vụ TH số và cáp
Trong khi VOD còn đang "dậm chân" tại chỗ thì các dạng dịch vụ khác của dịch vụ TH là TH số và TH cáp (cho phép người xem đăng ký theo kênh, xem nhiều chương trình hơn v.v...) cùng với những tiến bộ trong lĩnh vực hội thảo và đào tạo từ xa sử dụng công nghệ TH đã xuất hiện và chiếm lĩnh thị trường với phong độ ổn định.
TH số cung cấp dịch vụ rất da dạng cho người xem. Cụ thể, cung cấp dịch vụ theo yêu cầu đài phát riêng cho mình một bộ phim yêu thích hoặc chương trình mình muốn. Loại hình TH này còn gọi là TH hai chiều (từ đài TH đến người xem và ngược lại) hay còn gọi là TH tương tác. TH số còn cho phép dạy học từ xa (hai chiều), hội nghị từ xa (hai chiều), mua hàng từ nhà (hai chiều), đọc báo trên màn hình, thanh toán tiền từ nhà (hai chiều), thông tin thời tiết, trò chơi điện tử...
Trong chương trình phát triển dài hạn của mình, Đài TH Việt Nam đã xây dựng Quy hoạch phát triển TH Việt Nam cho đến 2010 trong đó có kế hoạch phát triển hệ thống TH cáp hữu tuyến (CATV), TH trả tiền (Pay-Television) phát qua vệ tinh theo phương thức thu sóng TH trực tiếp tại nhà (Direct To Home viết tắt là DT-H). TH DT-H cũng là một dạng thức TH kỹ thuật số như TH cáp (DVB-C) và TH số mặt đất (DVB-T). Chúng chỉ khác nhau ở phương tiện truyền tải tín hiệu.
Không kém cạnh, Trung tâm TH Trực tuyến thuộc Công ty Cổ phần Viễn thông FPT kết hợp cùng Đài TH TPHCM cũng đã tiến hành phát thử nghiệm 32 kênh TH qua mạng Internet băng rộng ADSL của FPT cho 500 khách hàng của đơn vị này. Khi sử dụng dịch vụ, khách hàng có thể xem TH trên máy vi tính qua website http://tv.fpt.vn, hoặc xem từ màn hình tivi thông qua thiết bị giải mã set-top-box.
Một nhà cung cấp nữa là VTC, từ đầu năm 2005, "bắt tay" với các Đài PTTH địa phương trên cả nước triển khai công nghệ TH số mặt đất trên diện rộng để phát các chương trình quảng bá. Qua đó, cũng nhanh chóng rút ngắn khoảng cách về lĩnh vực công nghệ kỹ thuật số của nước ta với các nước trên thế giới. VTC cũng đã tiến hành cung ứng dịch vụ TH Internet (tại website http://www.vtc.com.vn) miễn phí phục vụ cộng đồng người Việt ở nước ngoài và người dân trong nước với chất lượng tốt.
Mạng viễn thông Thế hệ mới (NGN) từ khi được Tập đoàn BCVT Việt Nam lựa chọn để thay thế cho mạng viễn thông chuyển mạch kênh trước đây cũng ngay lập tức đã trở thành công cụ truyền dẫn tích hợp có khả năng đáp ứng nhu cầu truyền dẫn đa phương tiện, kể cả việc truyền dẫn đồng thời nhiều chương trình TH đòi hỏi dung lượng lớn mà trước đây không đáp ứng được.
Tháng 5/2006, VNPT chính thức cung cấp dịch vụ TH qua mạng NGN để tổ chức các cuộc hội thảo, hội nghị, đào tạo, tập huấn... từ xa. Chi phí cứng cho một cuộc hội thảo từ xa bằng dịch vụ TH qua mạng khoảng trên 2 triệu đồng, chưa tính tiền thuê thiết bị và tiền cước thông tin- không quá đắt khi loại bỏ được sự bất tiện vì khoảng cách.
Hiện tại, phương thức TH trên mạng Internet ứng dụng công nghệ viễn thông băng rộng thế hệ mới (NGN) cũng đã được thử nghiệm khá thành công tại công ty Phần mềm và Truyền thông VASC; công ty Điện toán và truyền số liệu VDC và công ty Đầu tư và Phát triển công nghệ TH Việt Nam VTC.
Theo nhìn nhận chung của các chuyên gia, cùng với sự phổ biến của các loại hình kết nối tốc độ cao (cải thiện về công nghệ và giá cả); sự tham gia của các đối thủ cạnh tranh mới cũng góp phần đẩy nhanh tốc độ áp dụng VOD tại Việt Nam.
Đức Cường
Tạp chí Xã hội Thông tin
top
|
|
|
| Các tin đã đưa: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|